İçmimarlık dünyası dışarıdan bakıldığında renklerin, dokuların ve estetiğin uyumlu bir dansı gibi görünür. Ancak sahaya inildiğinde statik, mekanik, bütçe ve zamanla edilen amansız bir mücadeledir. Kocaeli içmimar olarak başladığım ve 15 yılı aşan kariyerim boyunca, lüks konutlardan uluslararası otel tasarımı odaklı dev projelere ve turistik cruise gemilerine kadar sayısız çalışmada yer aldım. Fakat Hande Tözün Interior Design Studio çatısı altında tamamladığımız zincir otel tasarımı projeleri içinde bir tanesi var ki benim için yeri apayrıdır. İçmimarlığın sadece mekanı güzelleştirmek olmadığını, onu aynı zamanda “çalışır ve kazandırır” hale getiren bir mühendislik disiplini olduğunu bana en derinden öğreten muazzam bir yer: DoubleTree by Hilton Afyon.
Daha önce 2013 yılında Tuzla DoubleTree by Hilton projesini başarıyla teslim etmiş, 2016 yılında ise henüz çok yeni olan Hilton Erbil projesini bitirmiştik. Bu tecrübelerin ardından yeni bir otel tasarımı masamıza geldiğinde, genel Hilton standartları ve vizyonu hakkındaki detaylı bilgilerimiz tazeydi. Her ne kadar ana Hilton markası ile DoubleTree aynı ailenin üyeleri olsalar da, marka standartları ve operasyonel beklentiler noktasında birbirlerinden oldukça keskin çizgilerle ayrılırlar. İçmimar Murat Yüksel olarak dahil olduğum Afyon projesi; bu katı kuralları en zorlu fiziksel ve coğrafi koşullarda, üstelik inşaatın en dezavantajlı evresinde uyguladığımız tam bir inovasyon ve kriz yönetimi dersiydi.
Otel Tasarımı Sürecinde Dezavantajla Başlayan Maraton: Hazır Yapı Handikabı
Bu benzersiz otel tasarımı projesi masamıza geldiğinde kaba inşaat neredeyse tamamlanmış, ince işlere geçiş dönemi hızla yaklaşmıştı. Oysa bir zincir otel tasarımı için en zorlayıcı senaryolardan biri işte tam olarak budur. İnce işlerin yaklaşması, konsept tasarım sürecinin daralması ve malzeme seçimleri için karar anının kapıya dayanması anlamına gelir. Ancak işleri asıl zorlaştıran unsur zamandan ziyade, global otel markasının asla taviz vermediği o keskin misafir memnuniyeti ve küresel güvenlik standartlarıydı. Kaba inşaatı çoktan bitmiş bir betonarme yığınında, bu uluslararası yüksek standartları mevcut yapıya adapte etmeye çalışmak maalesef devasa yıkım ve kırım işlerine sebep olma riski barındırıyordu.
Genelde otel projelerinde kaçınılmaz bir yatırımcı psikolojisi hakimdir: Yatırım kararı resmi olarak alındıktan sadece 6 ay sonra misafirlere ilk odanın satılması istenir. Fakat yıllarca global zincir otel tasarımı süreçlerini sahada yönetmiş bir ekip (HTIDS) olarak gerçek şu ki; devasa yapısıyla 2 yıldan önce kapılarını misafirlere açabilen bir otel projesi neredeyse hiç görmedik.
İstisnai Durum: Bunun tek istisnası, geçmişte tamamladığımız Kapadokya’daki İŞGYO yatırımı olan Lykia Lodge renovasyonuydu. Kaba inşaat işi olmamasına rağmen dış kabuğu koruyup iç duvarların %50-60’ını yıkıp yeniden yapmıştık. Bina kabuk tasarımının peri bacalarının içini andıran o inanılmaz zorlu ve amorf oda formlarına rağmen, yapıya gösterilen hassas yaklaşımla Kasım ayında başlayan proje Nisan-Mayıs gibi rekor sayılabilecek güzel bir sürede tamamlanmıştı.
Ne var ki DoubleTree by Hilton Afyonkarahisar projesinde durum oldukça farklıydı. Ortada inşaatı bitmeye yakın, ancak global otel tasarımı kurallarına ve markanın ruhuna pek de uymayan betonarme bir kütle vardı. Sürecin selameti için tasarıma, uyarlamalara ve köklü revizyonlara hiç vakit kaybetmeden start vermemiz gerekiyordu.
Zincir Otel Tasarımında Markanın Esneklik Sınırları: 3 Ana Varyasyonlu Tasarım Direktifleri
Hilton grubu belirli aralıklarla (ki bu genelde 2 yılda bir olur) tüm alt markalarını da kapsayan tasarım direktifleri kitabı yayınlar. Bu kitap her marka için kendi içerisinde üç ana varyasyona sahiptir:
Yeni Proje: Henüz inşaatı başlamamış, kağıt üzerindeki projeler.
Hazır Yapı: İnşaatı bitmiş ama iç mekan olarak henüz ince işleri tamamlanmamış yapılar. (Afyon DTBH tam olarak bu kategorideydi.)
Bitmiş Bina (Dönüşüm): 10 yıllık bir otelin marka değiştirmesi veya başka fonksiyonlu bir binanın otele dönüştürülmesi.
Her tip için uygulanan standartlar ve esneklik payları farklıdır. Örneğin; Hilton standartlarında bir balo salonu kapısının proje aşamasında 110 cm genişlikte çizilmesi istenir. Ancak balo salonu zaten inşa edilmişse ve kırım-döküm statik olarak mümkün değilse, yatırım değerlendirme ekipleri 100 cm’lik bir kapıyı da istisna olarak kabul edebilir. Bu tip kararlar, yapının “markaya dönüşüp dönüşemeyeceğinin” filtresidir. Yatırım kararı aşamasında marka satış ekibi tarafından değerlendirilir ve fiziki şartlar kabul edilerek tasarım süreci başlar.
Bu noktada içmimari ekibin masaya koyduğu vizyon hayatidir. Afyon ile aynı tarihlerde masamıza gelen Antalya projemiz, yuvarlak formlu bir bina olarak çizilmişti. Hem Hilton değerlendirme ekibi hem de içmimari ekip olarak bu yapının standartlara uygun olmadığını raporladık. Proje baştan aşağı yeniden çizildi ve bugünkü başarılı Antalya DTBH City Centre projesi böyle doğdu. Afyon’da ise binayı baştan çizemezdik; mevcut olanı kurtarmak ve karlı hale getirmek zorundaydık.
İçmimari Çözüm Arayışları: Teras Bar ve Balo Salonu Krizleri
Kaba inşaat aşamasını geçmiş bu yoğun Afyon projesindeki en büyük ve açıkçası en riskli problem, mevcut mimari projenin can güvenliğinin temeli olan Türkiye Yangın Yönetmeliği’ne maalesef uymamasıydı. Bu eksiklik yüzünden binanın ticari anlamda en verimli ve turizm gelirleri için karlı olabilecek iki kritik noktası teknik olarak tamamen kullanılamaz durumdaydı:
Teras Kat Bar Alanı: Yangın kaçış yollarının ve merdivenlere erişim problemlerinin düşünülmemiş olması sebebiyle tamamen atıl durumdaydı.
Asma Kat Balo Salonu: Yangın kaçış merdiveni sayısı, balo salonu tam kapasite kullanıldığında oluşacak insan yoğunluğunu tahliye etmeye yetmiyordu.
Otel yatırımlarında en kritik metrik, yatırımın geri dönüş süresidir (ROI). Bu iki ana gelir kaleminin devre dışı kalması, otelin kendini amorti etme süresini yaklaşık 2 yıl uzatıyordu. İşte tam bu noktada, Hande Tözün’ün otel mimarisindeki uzmanlığı devreye girdi.
Sorunları mimari planlara yaptığımız içmimari dokunuşlar ile çözdük. Çatı katında cephede yaptığımız küçük bir değişiklik ve mutfak içinden arka yangın merdivenine açtığımız yeni bir kapı sayesinde bar alanı yasal olarak kullanılabilir hale geldi. Hatta yangın danışmanının yaptığı hesaplamalara göre yeni koridorların yaratılması ve mesafelerin kısaltılması sayesinde yeni kaçış senaryosu mekanı eskisinden daha güvenli kıldı.
Balo salonundaki sorun daha derindi. Alanı sadece metrekare hesabına göre bölümleyip hiçbir yönetmelik hesabı yapılmamış olan mimari projeyi yeniden ele aldık. Balo salonunu, gerektiğinde hareketli bölücü duvarlar ile 3 farklı ebatta konferans salonuna dönüşebilecek şekilde esnek kurguladık. Bu, işletmeye satış yapabileceği ekstra fonksiyonlar kazandırdı. En büyük kriz olan yangın merdiveni kapasitesini çözmek için ise WC planlarını tamamen revize ettik. Islak hacim kapasitesini düşürmeden, WC alanından alt kat merdivenine bağlanan yeni bir güvenli şaft yaratarak gerekli tahliye kapasitesine ulaştık. Ayrıca eklediğimiz gizli servis koridoru sayesinde, misafirlerin önünden tabak veya servis arabası geçmesi problemini kökten çözdük. Her iki mekan da hem DTBH standartlarına hem de Türkiye Yangın Yönetmeliği’ne uygun hale getirildi ve yatırımcının ROI süresini 2 yıl kısaltmış olduk.
Global Kurallar, Yerel Çözümler: Mermer ve Sertifika Savaşları
Afyonkarahisar, dünyanın en önemli mermer rezervlerine sahip şehirlerinden biri. Projemizin yatırımcısı da yerel bir mermer ocağı sahibiydi ve doğal olarak projenin her noktasında seramik yerine mermer kullanmak istiyordu. Oda içlerinde mermer yüzeylerini artırmak için banyo ve giriş kısmı dışında odaların pencere önlerine de mermer bordürler ekledik. Bölgenin jeotermal kaynak avantajını kullanarak pencere önlerindeki mermer zeminlerin altına yerden ısıtma sistemleri entegre ettik. Hem dekoratif, hem işlevsel hem de yatırımcının taleplerini karşılayan bir çözüm elde ettik.
Ancak mermer kullanımı bizi doğrudan Hilton’un katı kurallarıyla karşı karşıya getirdi. Marka, misafir güvenliği için sert zeminlerde muhakkak minimum R11 kaydırmazlık değerlerine sahip, uluslararası sertifikalı seramikler talep eder. Doğal mermerde böyle bir standardizasyon yoktur. Yatırımcının mermer uzmanlığıyla, çıkarılan doğaltaş yüzeylerine özel kumlama (sandblasting) işlemi uygulayarak kaydırmazlık değerlerini Hilton’un istediği standartlara getirdik ve bu özel üretim için sıfırdan sertifika aldık. Oda girişlerinde, banyolarda ve hatta duş içlerindeki özel dekorlarda bu sertifikalı Afyon mermerlerini kullanarak projeye inanılmaz bir özgünlük kattık.
Benzer bir “tekel kırma” operasyonunu kapılarda yaşadık. Hilton onaylı, sertifikalı ahşap kapıları Türkiye’ye getiren tek bir ithalatçı firma vardı ve ticari anlaşmazlıklar çıkmaza girmişti. Projeyi durdurmak yerine, farklı bir üreticiden onaylı aksesuarlar tedarik ettik. Kapıların ahşap kasa ve kanat üretimini otelin sabit mobilya işlerini alan firma, standartlara uygun şekilde yaptı. Üretilen bu “custom” (özel) numuneler Kayseri’deki bağımsız bir test ve sertifikasyon merkezine gönderildi. Kapılar fiziksel dayanım ve yangın testlerinden başarıyla geçerek sertifikalandırıldı ve Hilton’dan onay aldı.
Coğrafyanın Ağırlığına Tezat, Enerjik Bir Vaha
Afyonkarahisar; İç Anadolu’nun batıya açılan kapısı, volkanik kayaların, toprak, gri ve kahve tonlarının mutlak hakimiyet kurduğu ağırbaşlı bir coğrafya. Dışarıdaki bu asırlık ve vakur bozkır manzarasına tezat olarak; otelin kapılarından içeri adım atan misafirleri yüksek enerjili, modern ve sıcacık bir atmosferle karşılamak istedik.
Lobiye adım atar atmaz, mekanı saran özel işlemeli mermer zemin, lounge alanındaki gömülü halı ve geniş kitaplık detayıyla birleşerek misafiri kucaklayan samimi bir “ev” hissiyatı yaratıyor. Kullandığımız Alpi marka ahşap kaplamalar, doğal ahşap hissiyatını kusursuzca korurken; mekana homojen bir şekilde yayılan yeşil, mor, sarı ve mavinin canlılığı, dışarıdaki coğrafyanın donukluğunu tamamen kırıyor. Bu enerjik renk paleti, lobi ve bar alanından odaların içlerine kadar kesintisiz bir tasarım diliyle devam ediyor.
Milimetrik Hesaplar ve Otel Tasarımı: Odanın İçindeki Hassas "Sıfır Kotu" Savaşları
Otel tasarımlarında halı seçimi başlı başına bir mühendisliktir. Koridorlardaki halı, valiz tekerleklerini yormayacak kadar sert; ancak topuklu ayakkabıyla yüründüğünde ses çıkartmayacak kadar yumuşak olmalıdır. Oda içinde ise yataktan inen misafire o sıcak hissi vermeli, fakat housekeeper’ların (kat görevlileri) temizlik süreçlerini kabusa çevirmemelidir.
Afyon projesinde halı ile mermerin birleştiği noktalarda inanılmaz bir kot (yükseklik) problemi yaşadık. Odanın içinde üç farklı yüzey dinamiği vardı: Girişte standart mermer, orta alanda halı ve pencere önünde yerden ısıtmalı mermer kaplama. Eğer seramik kullansaydık kalınlıkları şilte ile kolayca eşitleyebilirdik. Ancak mermerin seramikten kalın olması ve yerden ısıtma sisteminin ekstra hacim talep etmesi sebebiyle, odanın zemininde tek bir bitmiş yüzey elde edebilmek için üç farklı şap yüksekliği dökmek zorunda kaldık:
Giriş (Referans Kotu): Mermer altı şapını “0 kotu” kabul ettik. 2 cm yapıştırıcı + 2 cm mermer kalınlığı ile bitmiş zemin +4 cm‘e ulaştı.
Halı Alanı: Halı alanına geçtiğimizde, 1.2 cm hav yüksekliğine sahip halı ve +0.5 cm şilte kalınlığını hesaba katarak, halının +4 cm kotuna sıfıra sıfır oturması için 0 kotunun üzerine +1.8 cm (18 mm) yüksekliğinde özel bir şap döktük.
Yerden Isıtma Alanı: Pencere önündeki yerden ısıtma borularının olduğu bölgede ise ekstra boşluk gerektiği için 0 kotunun -2 cm altına inerek döküm yaptık.
Bir odanın zeminine baktığınızda sadece uyumlu malzemeler görürsünüz; ancak o kusursuz birleşimin altında yatan matematik ve şantiye yönetimi, içmimarlığın ta kendisidir.
Görünmez Düşman: Havalandırma, Çelik Profiller ve Mekanik Çatışmalar
Tasarımlar ne kadar kusursuz olursa olsun, tavan arasına girdiğinizde gerçeklerle yüzleşirsiniz. Bu projede bizi en çok zorlayan konu havalandırma sistemleri oldu. Mekanik danışman firma ile anlaşmazlık yaşanınca, estetiği korumak için inisiyatif almak zorunda kaldık. Temiz hava kanalının nereden geleceği, emiş ve üfleme menfezlerinin birbirine olan mesafesi gibi tüm detayları tek tek araştırıp, bir mekanik mühendisi titizliğiyle tüm genel mekan klima yerleşimlerini plan üzerinde bizzat ben çizdim ve danışmandan onay aldık.
En büyük mekanik krizi, daha önce bahsettiğim 3’e bölünebilen balo salonunda yaşadık. Salonu bölen hareketli duvarlar, taşıyıcı sisteme bağlı olan; alt ve üst flanşları bulunan (tıpkı Roma rakamındaki “I” formuna sahip) devasa I-kesitli çelik profiller üzerindeki raylarda çalışıyordu. Bu çelik profillerin içinden veya altından havalandırma kanalı geçirmek imkansızdı. Çözüm olarak; üç salonun da temiz hava, sıcak hava ve egzoz kanallarını balo salonu fuayesinde birbirinden tamamen bağımsız olarak organize ettik ve içeriye ayrı ayrı uzattık. Bu kanallar tek bir merkeze giderken yangın ve sesi birbirine iletmesin diye içlerine özel damperler yerleştirildi. Şantiyenin o tozlu ortamında edindiğim bu tecrübeyle şu cümleyi rahatlıkla kurabiliyorum: Havalandırma ve mekanik de bir noktadan sonra içmimarların işidir.
Final Gecesi Kabusu: Sel, Altın Saatler ve Son Dokunuşlar
1 yıldan uzun süren bu projeyi İstanbul’dan yönetmek, perşembe akşamları yola çıkıp cuma ve cumartesi günleri sahada toplantılarla boğuşmak fiziksel ve zihinsel olarak inanılmaz bir maratondu. Her şeyin bittiğini sandığınız an, aslında en büyük sınavın başladığı andır.
Teslimata 2 gün kala, oteldeki tüm sanat eserlerini ve tabloları, saha ekibinden bir koordinatör arkadaşla birlikte elimizde metre, merdiven tepelerinde bizzat biz monte ettik. Yaklaşık 150 tabloyu 2 gün boyunca aralıksız çalışarak tüm odalara ve genel mekanlara astık. Daha sonra Hande Tözün ile birlikte seçtiğimiz dekoratif objeleri, Kırmızı Kitap firmasından gelen özel sipariş kitapları restoran, bar ve lobi raflarına santim santim yerleştirdik.
Ve final anı: Mimari fotoğrafçılığın usta ismi İbrahim Kahraman çekim için sahaya geldi. İbrahim Bey’in imza stili; gökyüzünün o kusursuz mavi tonu aldığı, gün ışığının homojen dağıldığı “Golden Hour” (Altın Saatler) anında deklanşöre basmaktır. Lobi ve restoranın çekileceği son gece, saat 23:00 sularında Afyon’da inanılmaz bir sağanak yağış başladı. Şantiye sahasında henüz tam olarak temizlenmemiş inşaat atıkları yağmur giderlerini tıkayınca, felaket kaçınılmaz oldu.
İbrahim Bey sabah 05:00’te o kusursuz ışığı yakalamak için lobiye gelecekti. Ancak gece saat 02:00’de lobi ve restoranın ortasında kelimenin tam anlamıyla devasa bir göl vardı.
Panik yapmaya vaktimiz yoktu. Tüm otel ekibi, yönetim, şantiye görevlileri hep birlikte kolları sıvadık. Sabaha kadar sular tahliye edildi, temizlik yapıldı. Sağa sola çekilen ağır mobilyaları, sular altında kalmaktan son anda kurtardığımız ve düzeni tamamen bozulan tüm o dekoratif objeleri sabaha karşı hiç uyumadan tek tek, milimi milimine eski yerlerine geri koydum. Sabah 05:00’te İbrahim Bey lobiye adım attığında, her şey o “Altın Saatler” ışığı altında kusursuz görünüyordu.
Yayınlanan o şık, dingin ve pürüzsüz mekan fotoğraflarının arkasında; uykusuzluk, stres, mühendislik savaşları ve sabaha karşı 02:00’de lobi ortasındaki bir seli temizleyen dev bir ekibin inanılmaz emeği var.
DoubleTree by Hilton Afyonkarahisar projesi, sadece bir otel tasarımı değil; kriz yönetiminin, esnekliğin, malzemenin doğasını anlamanın ve asla pes etmemenin vücut bulmuş halidir. Bu proje bana mesleki sınırlarımın ne kadar genişleyebileceğini öğretti.
Projenin Tüm Görsellerine Aşağıdaki Galeriden Ulaşabilirsiniz.
Yorum yazabilmek için oturum açmalısınız.